|
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
|
Kanun No. 4982 |
Kabul Tarihi :
9.10.2003 |
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1.-
Bu Kanunun amacı; demokratik
ve şeffaf yönetimin gereği
olan eşitlik, tarafsızlık ve
açıklık ilkelerine uygun
olarak kişilerin bilgi
edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas
ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.-
Bu Kanun; kamu kurum ve
kuruluşları ile kamu kurumu
niteliğindeki meslek
kuruluşlarının
faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984
tarihli ve 3071 sayılı
Dilekçe Hakkının
Kullanılmasına Dair Kanun
hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3.-
Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve
kuruluş: Bu Kanunun 2 nci
maddesinde geçen ve kapsama
dahil olan bilgi edinme
başvurusu yapılacak bütün
makam ve mercileri,
b) Başvuru
sahibi: Bu Kanun kapsamında
bilgi edinme hakkını
kullanarak kurum ve
kuruluşlara başvuran gerçek
ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum
ve kuruluşların sahip
oldukları kayıtlarda yer
alan bu Kanun kapsamındaki
her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum
ve kuruluşların sahip
oldukları bu Kanun
kapsamındaki yazılı, basılı
veya çoğaltılmış dosya,
evrak, kitap, dergi, broşür,
etüt, mektup, program,
talimat, kroki, plân, film,
fotoğraf, teyp ve video
kaseti, harita, elektronik
ortamda kaydedilen her türlü
bilgi, haber ve veri
taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya
belgeye erişim: İstenen
bilgi veya belgenin
niteliğine göre, kurum ve
kuruluşlarca, başvuru
sahibine söz konusu bilgi
veya belgenin bir kopyasının
verilmesini, kopya
verilmesinin mümkün olmadığı
hâllerde, başvuru sahibinin
bilgi veya belgenin aslını
inceleyerek not almasına
veya içeriğini görmesine
veya işitmesine izin
verilmesini,
f) Kurul: Bilgi
Edinme Değerlendirme
Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi
Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme
hakkı
MADDE 4.-
Herkes bilgi edinme hakkına
sahiptir.
Türkiye'de
ikamet eden yabancılar ile
Türkiye'de faaliyette
bulunan yabancı tüzel
kişiler, isteyecekleri bilgi
kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak
kaydıyla ve karşılıklılık
ilkesi çerçevesinde, bu
Kanun hükümlerinden
yararlanırlar.
Türkiye'nin
taraf olduğu uluslararası
sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme
yükümlülüğü
MADDE 5.-
Kurum ve kuruluşlar, bu
Kanunda yer alan istisnalar
dışındaki her türlü bilgi
veya belgeyi başvuranların
yararlanmasına sunmak ve
bilgi edinme başvurularını
etkin, süratli ve doğru
sonuçlandırmak üzere,
gerekli idarî ve teknik
tedbirleri almakla
yükümlüdürler.
Bu Kanun
yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren diğer kanunların bu
Kanuna aykırı hükümleri
uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru
usulü
MADDE 6.-
Bilgi edinme başvurusu,
başvuru sahibinin adı ve
soyadı, imzası, oturma yeri
veya iş adresini, başvuru
sahibi tüzel kişi ise tüzel
kişinin unvanı ve adresi ile
yetkili kişinin imzasını ve
yetki belgesini içeren
dilekçe ile istenen bilgi
veya belgenin bulunduğu
kurum veya kuruluşa yapılır.
Bu başvuru, kişinin
kimliğinin ve imzasının veya
yazının kimden neşet
ettiğinin tespitine
yarayacak başka bilgilerin
yasal olarak belirlenebilir
olması kaydıyla elektronik
ortamda veya diğer iletişim
araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler
açıkça belirtilir.
İstenecek
bilgi veya belgenin
niteliği
MADDE 7.-
Bilgi edinme başvurusu,
başvurulan kurum ve
kuruluşların ellerinde
bulunan veya görevleri
gereği bulunması gereken
bilgi veya belgelere
ilişkin olmalıdır.
Kurum ve
kuruluşlar, ayrı veya özel
bir çalışma, araştırma,
inceleme ya da analiz
neticesinde
oluşturulabilecek türden bir
bilgi veya belge için
yapılacak başvurulara
olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi
veya belge, başvurulan kurum
ve kuruluştan başka bir
yerde bulunuyorsa, başvuru
dilekçesi bu kurum ve
kuruluşa gönderilir ve durum
ilgiliye yazılı olarak
bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi
veya belgeler
MADDE 8.-
Kurum ve kuruluşlarca
yayımlanmış veya yayın,
broşür, ilân ve benzeri
yollarla kamuya açıklanmış
bilgi veya belgeler, bilgi
edinme başvurularına konu
olamaz. Ancak, yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi
veya belgelerin ne şekilde,
ne zaman ve nerede
yayımlandığı veya
açıklandığı başvurana
bildirilir.
Gizli
bilgileri ayırarak bilgi
veya belge verme
MADDE 9.-
İstenen bilgi veya
belgelerde, gizlilik
dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler ile
açıklanabilir nitelikte
olanlar birlikte bulunuyor
ve bunlar birbirlerinden
ayrılabiliyorsa, söz konusu
bilgi veya belge, gizlilik
dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler
çıkarıldıktan sonra
başvuranın bilgisine
sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak
bildirilir.
Bilgi veya
belgeye erişim
MADDE 10.-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru
sahibine istenen belgenin
onaylı bir kopyasını
verirler.
Bilgi veya
belgenin niteliği gereği
kopyasının verilmesinin
mümkün olmadığı veya kopya
çıkarılmasının aslına zarar
vereceği hâllerde, kurum ve
kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya
basılı belgeler için, söz
konusu belgenin aslını
incelemesi ve not
alabilmesini,
b) Ses kaydı
şeklindeki bilgi veya
belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c) Görüntü
kaydı şeklindeki bilgi veya
belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya
belgenin yukarıda
belirtilenlerden farklı bir
şekilde elde edilmesi mümkün
ise, belgeye zarar vermemek
koşuluyla bu olanak
sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş,
erişimine olanak sağladığı
bilgi veya belgeler için
başvuru sahibinden erişimin
gerektirdiği maliyet tutarı
kadar bir ücreti bütçeye
gelir kaydedilmek üzere
tahsil edebilir.
Bilgi veya
belgeye erişim süreleri
MADDE 11.-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru
üzerine istenen bilgi veya
belgeye erişimi onbeş iş
günü içinde sağlarlar. Ancak
istenen bilgi veya belgenin,
başvurulan kurum ve kuruluş
içindeki başka bir birimden
sağlanması; başvuru ile
ilgili olarak bir başka
kurum ve kuruluşun görüşünün
alınmasının gerekmesi veya
başvuru içeriğinin birden
fazla kurum ve kuruluşu
ilgilendirmesi durumlarında
bilgi veya belgeye erişim
otuz iş günü içinde
sağlanır. Bu durumda,
sürenin uzatılması ve bunun
gerekçesi başvuru sahibine
yazılı olarak ve onbeş iş
günlük sürenin bitiminden
önce bildirilir.
10 uncu maddede
belirtilen bilgi veya
belgelere erişim için
gereken maliyet tutarının
idare tarafından başvuru
sahibine bildirilmesiyle
onbeş iş günlük süre
kesilir. Başvuru sahibi
onbeş iş günü içinde ücreti
ödemezse talebinden
vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
MADDE 12.-
Kurum ve kuruluşlar, bilgi
edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak
veya elektronik ortamda
başvuru sahibine
bildirirler. Başvurunun
reddedilmesi hâlinde bu
kararın gerekçesi ve buna
karşı başvuru yolları
belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13.-
Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplerle reddedilen
başvuru sahibi, yargı yoluna
başvurmadan önce kararın
tebliğinden itibaren onbeş
gün içinde Kurula itiraz
edebilir. Kurul, bu konudaki
kararını otuz iş günü içinde
verir. Kurum ve kuruluşlar,
Kurulun istediği her türlü
bilgi veya belgeyi onbeş iş
günü içinde vermekle
yükümlüdürler.
Kurula itiraz,
başvuru sahibinin idarî
yargıya başvurma süresini
durdurur.
Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu
MADDE 14.-
Bilgi edinme başvurusuyla
ilgili yapılacak itirazlar
üzerine, 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen
sebeplere dayanılarak
verilen kararları incelemek
ve kurum ve kuruluşlar için
bilgi edinme hakkının
kullanılmasına ilişkin
olarak kararlar vermek
üzere; Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu
oluşturulmuştur.
Kurul; birer
üyesi Yargıtay ve Danıştay
genel kurullarının kendi
kurumları içinden
önerecekleri ikişer aday,
birer üyesi ceza hukuku,
idare hukuku ve anayasa
hukuku alanlarında profesör
veya doçent unvanına sahip
kişiler, bir üyesi Türkiye
Barolar Birliğinin baro
başkanı seçilme
yeterliliğine sahip kişiler
içinden göstereceği iki
aday, iki üyesi en az genel
müdür düzeyinde görev
yapmakta olanlar ve bir
üyesi de Adalet Bakanının
önerisi üzerine bu
Bakanlıkta idarî görevlerde
çalışan hâkimler arasından
Bakanlar Kurulunca seçilecek
dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine
önerilen adayların
muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı,
kurul üyelerince kendi
aralarından seçilir.
Kurul, en az
ayda bir defa veya ihtiyaç
duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
Kurul
üyelerinin görev süreleri
dört yıldır. Görev süresi
sona erenler yeniden
seçilebilirler. Görev süresi
dolmadan görevinden ayrılan
üyenin yerine aynı usule
göre seçilen üye, yerine
seçildiği üyenin görev
süresini tamamlar. Yeni
seçilen Kurul göreve
başlayıncaya kadar önceki
Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine
10.2.1954 tarihli ve 6245
sayılı Harcırah Kanunu
hükümleri saklı kalmak
kaydıyla fiilen görev
yaptıkları her gün için
uhdesinde kamu görevi
bulunanlara (1000),
uhdesinde kamu görevi
bulunmayanlara ise (2000)
gösterge rakamının memur
aylık katsayısı ile çarpımı
sonucu bulunacak miktarda
huzur hakkı ödenir. Bu
ödemelerde damga vergisi
hariç herhangi bir kesinti
yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda
komisyonlar ve çalışma
grupları kurabilir;
ayrıca gerekli gördüğü
takdirde, ilgili bakanlık
ile diğer kurum ve
kuruluşların ve sivil toplum
örgütlerinin temsilcilerini
bilgi almak üzere
toplantılarına katılmaya
davet edebilir.
Kurulun
sekretarya hizmetleri
Başbakanlık tarafından
yerine getirilir.
Kurulun görev
ve çalışmalarına ilişkin
esas ve usuller
Başbakanlıkça hazırlanarak
yürürlüğe konulacak bir
yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının
Sınırları
Yargı
denetimi dışında kalan
işlemler
MADDE 15.-
Yargı denetimi dışında kalan
idarî işlemlerden kişinin
çalışma hayatını ve mesleki
onurunu etkileyecek
nitelikte olanlar, bu Kanun
kapsamına dahildir. Bu
şekilde sağlanan bilgi
edinme hakkı işlemin yargı
denetimine açılması sonucunu
doğurmaz.
Devlet
sırrına ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 16.-
Açıklanması hâlinde Devletin
emniyetine, dış
ilişkilerine, millî
savunmasına ve millî
güvenliğine açıkça zarar
verecek ve niteliği
itibarıyla Devlet sırrı
olan gizlilik dereceli bilgi
veya belgeler, bilgi edinme
hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin
bilgi veya belgeler
MADDE 17.-
Açıklanması ya da zamanından
önce açıklanması hâlinde,
ülkenin ekonomik
çıkarlarına zarar verecek
veya haksız rekabet ve
kazanca sebep olacak bilgi
veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18.-
Sivil ve askerî istihbarat
birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi
veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi
ve belgeler kişilerin
çalışma hayatını ve meslek
onurunu etkileyecek
nitelikte ise, istihbarata
ilişkin bilgi ve belgeler
bilgi edinme hakkı kapsamı
içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi
veya belgeler
MADDE 19.-
Kurum ve kuruluşların
yetkili birimlerince
yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup,
açıklanması veya zamanından
önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin
özel hayatına açıkça haksız
müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin
veya soruşturmayı yürüten
görevlilerin hayatını ya da
güvenliğini tehlikeye
sokacak,
c)
Soruşturmanın güvenliğini
tehlikeye düşürecek,
d) Gizli
kalması gereken bilgi
kaynağının açığa çıkmasına
neden olacak veya soruşturma
ile ilgili benzeri bilgi ve
bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Adlî
soruşturma ve kovuşturmaya
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20.-
Açıklanması veya zamanından
önce açıklanması hâlinde;
a) Suç
işlenmesine yol açacak,
b) Suçların
önlenmesi ve soruşturulması
ya da suçluların kanunî
yollarla yakalanıp
kovuşturulmasını tehlikeye
düşürecek,
c) Yargılama
görevinin gereğince yerine
getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında
dava açılmış bir kişinin
adil yargılanma hakkını
ihlâl edecek,
Nitelikteki
bilgi veya belgeler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza
Muhakemeleri Usulü Kanunu,
18.6.1927 tarihli ve 1086
sayılı Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanunu,
6.1.1982 tarihli ve 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu ve diğer özel kanun
hükümleri saklıdır.
Özel hayatın
gizliliği
MADDE 21.-
Kişinin izin verdiği hâller
saklı kalmak üzere, özel
hayatın gizliliği
kapsamında, açıklanması
hâlinde kişinin sağlık
bilgileri ile özel ve aile
hayatına, şeref ve
haysiyetine, meslekî ve
ekonomik değerlerine haksız
müdahale oluşturacak bilgi
veya belgeler, bilgi edinme
hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının
gerektirdiği hâllerde,
kişisel bilgi veya belgeler,
kurum ve kuruluşlar
tarafından, ilgili kişiye en
az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası
alınmak koşuluyla
açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22.-
Haberleşmenin gizliliği
esasını ihlâl edecek bilgi
veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23.-
Kanunlarda ticarî sır olarak
nitelenen bilgi veya
belgeler ile, kurum ve
kuruluşlar tarafından gerçek
veya tüzel kişilerden gizli
kalması kaydıyla sağlanan
ticarî ve malî bilgiler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve
sanat eserleri
MADDE 24.-
Fikir ve sanat eserlerine
ilişkin olarak yapılacak
bilgi edinme başvuruları
hakkında ilgili kanun
hükümleri uygulanır.
Kurum içi
düzenlemeler
MADDE 25.-
Kurum ve kuruluşların,
kamuoyunu ilgilendirmeyen ve
sadece kendi personeli ile
kurum içi uygulamalarına
ilişkin düzenlemeler
hakkındaki bilgi veya
belgeler, bilgi edinme
hakkının kapsamı dışındadır.
Ancak, söz konusu
düzenlemeden etkilenen kurum
çalışanlarının bilgi edinme
hakları saklıdır.
Kurum içi
görüş, bilgi notu ve
tavsiyeler
MADDE 26.-
Kurum ve kuruluşların
faaliyetlerini yürütmek
üzere, elde ettikleri görüş,
bilgi notu, teklif ve
tavsiye niteliğindeki bilgi
veya belgeler, kurum ve
kuruluş tarafından aksi
kararlaştırılmadıkça bilgi
edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel,
kültürel, istatistik,
teknik, tıbbî, malî, hukukî
ve benzeri uzmanlık
alanlarında yasal olarak
görüş verme yükümlülüğü
bulunan kişi, birim ya da
kurumların görüşleri, kurum
ve kuruluşların alacakları
kararlara esas teşkil etmesi
kaydıyla bilgi edinme
istemlerine açıktır.
Tavsiye ve
mütalaa talepleri
MADDE 27.-
Tavsiye ve mütalaa talepleri
bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan
bilgi veya belgeler
MADDE 28.-
Gizliliği kaldırılmış olan
bilgi veya belgeler, bu
Kanunda belirtilen diğer
istisnalar kapsamına
girmiyor ise, bilgi edinme
başvurularına açık hâle
gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza
hükümleri
MADDE 29.-
Bu Kanunun uygulanmasında
ihmâli, kusuru veya kastı
bulunan memurlar ve diğer
kamu görevlileri hakkında,
işledikleri fiillerin genel
hükümler çerçevesinde ceza
kovuşturması gerektirmesi
hususu saklı kalmak
kaydıyla, tâbi oldukları
mevzuatta yer alan disiplin
cezaları uygulanır.
Bu Kanunla
erişilen bilgi ve belgeler
ticarî amaçla çoğaltılamaz
ve kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
MADDE 30.-
Kurum ve kuruluşlar, bir
önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine
yapılan bilgi edinme
başvurularının sayısını,
b) Olumlu
cevaplanarak bilgi veya
belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
c) Reddedilen
başvuru sayısı ve bunların
dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da
sır niteliğindeki bilgiler
çıkarılarak ya da bu
nitelikteki bilgiler
ayrılarak bilgi veya
belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
e) Başvurunun
reddedilmesi üzerine itiraz
edilen başvuru sayısı ile
bunların sonuçlarını,
Gösterir bir
rapor hazırlayarak, bu
raporları her yıl Şubat
ayının sonuna kadar Bilgi
Edinme Değerlendirme
Kuruluna gönderirler. Bağlı,
ilgili ve ilişkili kamu
kurum ve kuruluşları
raporlarını bağlı, ilgili ya
da ilişkili oldukları
bakanlık vasıtasıyla
iletirler. Kurul,
hazırlayacağı genel raporu,
söz konusu kurum ve
kuruluşların raporları ile
birlikte her yıl Nisan
ayının sonuna kadar Türkiye
Büyük Millet Meclisine
gönderir. Bu raporlar takip
eden iki ay içinde Türkiye
Büyük Millet Meclisi
Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31.-
Bu Kanunun uygulanması ile
ilgili esas ve usullerin
belirlenmesine ilişkin
yönetmelik, Kanunun yayımını
takip eden altı ay içinde
Başbakanlık tarafından
hazırlanarak Bakanlar
Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32.-
Bu Kanun yayımı tarihinden
itibaren altı ay sonra
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33.-
Bu Kanun hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür.
|
